সেউজী পাতৰ কাহিনী
==================

চাইৰেনৰ মাতে পুৱাটোক হেচুকি জগায়;
কপালৰ পৰা ৰ’দলে এটা জুনুকা বাট
আঙুলিৰ পৰা বুকুলে এটা নুফুটা মাত
দো খাই আহে নীৰৱতাৰ জুৰি,
মুকলি ঝুমুৰ এটা হৈ তাই
ছা-পোহৰৰ গাঠি ভাঙে এককাল সেউজীয়াত ;

লাল চাৰি পিন্ধি ৰ’দৰ
দিনটো যেতিয়া তাইৰ বুকুৰ দ’ খিনিত ঘামে
বেলিটো অলপ জোৱান হয়,
দিৱানা হয় নাহৰৰ ছাঁবোৰ অলপ
এটা দুটা কলি তাইৰ হাহিৰ
এটা দুটা পাক তাইৰ লাহী আঙুলিৰ,
আৰু পিঠিৰ টুকৰীটোত আওজি
ভঙনীয়া সুখবোৰে আবেলিৰ ভাগৰ পলুৱায় অলপ ;

কথা নাছিল যদিও
গধুলিতে দোভাগ হয় ৰাতিটো,
কেৰাচিন তেলৰ চাকিত হাড়িয়াৰ গোন্ধ এটা
জ্বলি জ্বলি নুমায়,
কৰবাত নিমখীয়া জোন এটা
নুমাই নুমাই জ্বলে,
থুনুক-থানাক দুখন হাতৰ মৰম
তাইৰ শোকতে
দুৰৰ কোনো মাদলৰ মাত হৈ বাজে;

কান্দোনৰ কোলাত সাঁচি থোৱা ঘুমতি এটা
ধৰফৰায় ধৰফৰায় বাউলী হয়,
তিনিদিনৰ জ্বৰতে তাইৰ কেচুৱাটো সিদিনা
যদি থৰ নালাগিলহৈ... !!

*******************
১৫-০৯-১৩

কৃষ্ণ উপজিব আজি ৰাতি
===================

হাঁহিৰ গোন্ধ এটা ৰৈ বৈ ফুলিব,
কান্দোনৰ গোন্ধ এটা আহি কোলাতে শুব;
মেঘৰ মজলিচত
খবৰটো ইকাণৰ পৰা সিকাণলৈ বাগৰি যাব ,
আজি ৰাতি হেনো কৃষ্ণ উপজিব !

এটা উলাহ বৰষুণৰ দৰে জাক পাতি
এটা আদৰ ঠুনুক ঠানাক দুহাত মেলি;
হাঁহো নে কান্দো, কান্দো নে হাঁহো
বুকুত বুকু থৈ বুকুতেই ঠন ধৰি উঠো ;
দুখৰ দুৱাৰ মাৰি সুখৰ মাদলি
ৰাতিৰ ডিঙিয়ে ডিঙিয়ে ওলমিব,
আজি ৰাতি হেনো কৃষ্ণ উপজিব !

কান্দোনৰ গছ এদাল চিত্‍ হৈ পৰি ৰব,
মেঘৰ মজলিচত খবৰটো
ইকানৰ পৰা গৈ সিকানতে জলকা মাৰি ৰব ,
আজি ৰাতি হেনো ৰাধা উপজিব ;
ডাষ্টবিন আই হব
পিতনি হব পিতাই,
জয়াল ৰাতিয়ে কেচা কান্দোনবোৰ তাইৰ
জীয়াই জীয়াই ডিঙি চেপি মাৰিব,
যমুনাৰ পাৰত কৃষ্ণ চিঞৰি চিঞৰি বলিয়া হব;

আজি ৰাতি হেনো ৰাধা উপজিব !!

****************
২৮-০৮-১৩

কোকেইন
========

সিৰাৰ দাতিয়েদি গুছি যায় নিমাওমাও সমুদ্ৰ;
পিয়াহত পোত যায় টোপনিৰ আঙুলিবোৰ ,
হাড়ত উদযাপন কৰি নিৰ্বানৰ দিন
ধূসৰতাৰ ধ্যান ভাঙি বুদ্ধ হোৱা
আমি একোজন
ৰাতিৰ সিপাৰৰ মৌন বোধিসত্ত্ব;

কাৰ টোপনিত বাজি উঠে এখন বীণ ?
দূৰৈত থৈ আহিছিলো যে ৰাতি এটা
ওৰেটো বাট মাতি আহিছিলো যে প্ৰাৰ্থনা এটা,
এতিয়া আঙুলিত ওলমি ৰয় আক্ৰান্ত আয়ুস
চকুত জ্বলি যায় চুলেই
অশ্ৰুৰ দুৰ্লঙ্ঘ্য দৰ্শন;

আমাৰ কান্দোনৰ খটখটিবোৰ পিছলাই
ক্ৰমশ অচেতন হৈ আহে এটা বাট যন্ত্ৰণালৈ ;
শিৰৰ জীয়াতু নুমুৱাই
ক্ৰমশ জাগৃতি হৈ আহে এটা নিদ্ৰাৰ ফুল
স্বপ্নৰ ধতুৰা হাতত লৈ ;

খোজৰ দুৱাৰমুখ তিয়াই
আমি যাক বিচাৰি ফুৰিছো
সেয়া জানো কোন প্ৰতিবিম্বৰ দেহ নে আত্মা ?

আঃ অমোঘ স্থবিৰতা,
যি গতিৰ নগ্নতা ভৰিত বান্ধি ল’লো আমি
সেয়া জুই নে শিপা ?
অৰ্পিতা কোনো আৰতিৰ দৰে
অদ্ভুদ এক অপাৰ্থিৱতাৰ এটা তুমুল স্পৃহা
ঠিক ভালপোৱাৰ দৰে উদযাপিত হৈ ৰয়
নিৰ্যাতিত নাভিত আমাৰ এতিয়া;

আমি যেন পুনৰ থিয় হলো,
তেজৰ সতে সলাই ললো অনাদিৰ প্ৰথম বসন্ত,
আৰু শূন্যতাৰ সতে সময়ৰ মহান আধ্যাত্ম !

*******************
০৮-০৮-১৩

আৰণ্যক
=======

কেতিয়াবা উচ্চাৰণতো বাগৰ সলায় মৌনতাৰ নাৰী,
ৰাতি ভৰি কথাৰ বকুল, কালৈ হাত মেলি ?

কালৈ হাত মেলি বন্দৰৰ ওপঙা সপোন ?
কালৈ উজাগৰ পতাকা, দুখৰ ইমান আপোন ??

হাতৰ অৰণ্যত শোকৰ ৰুদ্ধশ্বাস আজাৰ,
নিজান শিপাত তিৰবিৰ
ৰাতিৰ নিদ্ৰিত দুপৰ !
হে প্ৰাণময় পাৰ্থিৱতা,
যাক এৰি থৈ আহিলো তেঁওকেইতো তুলি ললো পুনৰ,
এতিয়া,
কাক খুন্দিয়াই, বুকু বিচাৰি শোকৰ এই অনন্য প্ৰতিভা ?
কাক বিচাৰি অনুতাপৰ এই শব্দ-কবিতা ?

সমৰ্পনৰ সকলো পাপ তেঁওলৈ থলো,
দুখৰ সকলো প্ৰশংসা তেঁওলৈ থলো,
এতিয়া দেহেদি বাগৰি যায় মৌনতাৰ প্ৰগলভ উচ্চাৰণ
ক্ৰুৰ কোনো আততায়ীৰ হাতৰ চুৰি যেন....!!

*******************
২২-০৭-১৩

আলাপ
==========

কাৰো বাবেতো কোনো ৰৈ নাথাকে,
আশ্ৰিতা নাৰীৰ দৰে শোকৰ এই সহজ সমৰ্পন
সাৰে থাকে কেৱল প্ৰাৰ্থনাৰ ইপাৰে সিপাৰে ;

শব্দৰ সেঁতু বগাই নামি অহা অষ্টাদশী অৰ্থ
যাৰ বুকুত কবৰৰ দুপৰ বাট হৈছিল,
দুৱাৰ খুলি ৰৈ থাকে তেঁওলৈ
শোকৰ আগন্তুক,
আমন্ত্ৰিত আলিংগনৰ প্ৰান্তৰে প্ৰান্তৰে;

নিজৰ বাহিৰে আমি কাকনো হেৰুৱাব পাৰো ?
ভালপোৱাৰ এটা বিলক্ষণ অজুহাতত
কেতিয়াবা তুলি দি থৈ আহো নিজক তেওঁৰ দুহাতত
এটা দুখৰ ভাস্কৰ্য্যৰ দৰে;

কাৰো বাবেতো কোনো ৰৈ নাথাকে,
সোৱঁৰণিৰ অবধাৰিত বাটেই
গুচি যোৱাৰ বাট, উভতি নহাৰ বাট !
গহীন সন্ধ্যাৰ অনাবৃতা এটা শংখধ্বনিৰ দৰে
সকলো অবাটৰ মুখতে ৰৈ আছিল তেঁও
নিৰ্যাতনৰ সমস্ত লিপি লিখি লৈ নিখুত আত্মাত ;

কাৰুণ্যৰ ওঠে ওঠে নিনাদিত হৈ আছিল সিদিনা
দুখৰ দেঁওলগা মাত !

******************
১৩-০৭-১৩

আজাৰ
========

শব্দৰ অতীত আছিল সেই অৰ্থ,
নগ্নতাৰ দৰেই সহজ আৰু পৱিত্ৰ
য’ত শিৰ থৈ শুইছিল আমাৰ প্ৰতিবিম্বত দেহ ;
দাপোনৰ আত্মবিস্মৃতিৰ দৰে,
দেহান্তৰিত কোনো প্ৰাৰ্থনাৰ দৰে
এতিয়া আত্মাৰ অৰণ্যত হিম নে বসন্ত
আমিও হয়তো নাজানো;

কাৰ বাবে এই জয়ধ্বনি, পোহৰৰ আঙুঠিৰ ছায়ামনি ?
মণিবন্ধত বিৰাগ বান্ধি সময় কিয় বাৰে বাৰে অনুতাপৰ নিৰ্বাক বৈষ্ণৱ;
এই মথাউৰি ভাঙি যেন হ’ম চৈতন্যৰ উজাই বোৱা সোঁত
এই শূন্যতাৰ নাড়ী চিগি হ’ম যেন নিবৃত্তিৰ জাৰজ প্ৰসৱ;

এই স্থবিৰতাৰ সকলো বুনিয়াদ ভাঙি
নিদ্ৰাৰ সিৰাই সিৰাই
তাণ্ডৱ নাচক নটৰাজ কথক ,
এই মাটিৰ ঈশ্বৰ বন্দিত হওক এজাক বৰষুণৰ শিপাত;
দেহ ফালি ওলাই আহো আমি উত্‍কণ্ঠ আলাপ হৈ,
আত্মাৰ বাকলি খুলি গজি আহো একান্তত
কোনো বোধিদ্ৰুমৰ বিটপ হৈ,
তেজৰ তন্দ্ৰা গচকি
খোজৰ মূলত জাগি উঠক পুনৰ
পূৰ্ণতাৰ শৰীৰী পৌৰুষ, মুগ্ধতাৰ বিমূৰ্ত্ত নাৰী;

এই স্বাধীনতা কামিহাড়ত লিখি থোৱা
মোৰ চেতনাৰ উৰ্দ্ধবাহু দিন, প্ৰাৰ্থনাৰ শুভ্ৰ-অশ্ব;
যাৰ দৃষ্টিয়েদি ম‍ই উঠি যাও দুৰাৰোগ্য শব্দলৈ
যাৰ নিশ্বাসেদি ম‍ই নামি আহো মোৰ অনুৰূপ অৰ্থলৈ;
সত্য য’ত কেৱল ভালপোৱাৰ শব্দ-অভ্যাস,
সত্য য’ত কেৱল উশাহ নামৰ এই ক্লীৱতাৰ মুক বিলাপ;

খোজবোৰ যদি কেৱল খোজেই হ’ল হৈ....
ইচ্ছামতি নদীৰ দৰে সময়ৰ এই অনুশোচনা
বাৰে বাৰে ঘুৰি আহো নিজৰ কাষলৈ,
পাৰত তিতে বেনাম কোনো নাবিকৰ কবৰ
খোজবোৰ যদি কেৱল খোজেই হ’লহৈ;
এথোপা ফুলৰ আয়োজন জাহাজঘাটত ডুবি
সান্ধ্য প্ৰতিশ্ৰুতিবোৰক সোঁৱৰাই,
ঢৌৰ আজাৰত দুলি
অক্ষমতাৰ আগন্তুকক শেষ অভিবাদন জনাই যায়
জয়াল সমুদ্ৰৰ হাতৰ এটা বিদায় মুদ্ৰাই,

নিজকে ক্ষমা কৰিব নোৱাৰাৰ অপৰাধত সকলো নাবিকেই
হয়তো এদিন অপৰাধী;

কোনোবাদিনা আমি নিজকে পুনৰ বিছাৰি পামগৈ
হয়তো কোনো ফকিৰৰ দোৱাত,
ক্ষমাৰ সৰল আত্মীয়তাত
আমিও হয়তো এদিন ৰোমন্থিত হ’ম
শোকৰ দৰে নিস্পাপ কোনো এটা পাপত,
শব্দৰ অতীত হব যাৰ মৌন পশ্চাতাপ !!

***************
০৮-০৬-১৩

ষ্টেশ্যন
=======

যিসকল আৰু ঘুৰি নাহিল
তেওঁলোকৰ বাবেই ৰৈ থাকে ষ্টেশ্যনবোৰ,
ধোঁৱাৰ ৰেলেগাড়ীবোৰ;
সমান্তৰাল ক্লান্তিৰে ৰাতিয়ে টানি নিয়ে স্বপ্নৰ লোহা ;
অৱচেতন আদ্ৰতাৰ কিছু মামৰ আঙুলিৰ জোৰাই জোৰাই
শোকৰ দৰে এটা নিশাচৰ অসুখ হাঁড়ৰ চকাই চকাই,
ঠিক নিদ্ৰা নহয়
ষ্টেশ্যনত ৰেলগাড়ীবোৰে সলাই লয় এটা শূন্যতাৰ দোমোজা ;

প্ৰতিখন চহৰেইতো আপেক্ষাৰ জয়াল জঁকা,
প্ৰতিটো যাত্ৰাইতো পলায়নৰ নতুন আখাৰা;
ঠোঁট শুকুৱাই বহি ৰয় কেৱল ৰোমন্থনৰ জংচন
সহযাত্ৰি য’ত কোনো ফুলশয্যাৰ আততায়ী,
সেই একে অনিদ্ৰাৰ দেৱাল লিখন পঢ়ি
ৰাতিবোৰ কাৰ্শলা সাপ হৈ বগাই যায়
প্লেটফৰ্মৰ উজাগৰ কান্ধ;
হেজাৰ আয়োজনৰ শেষতো সেই একে অনুতাপৰ কয়লা পুৰি
সাৰে ৰয় ষ্টেশ্যনবোৰ,
উকিৰ কৰতেৰে দুফাল কৰি শেষ ৰাতিৰ অৱসাদ !!

**************
০৭-০৬-১৩